A catalogue of Western manuscripts at the Bodleian Libraries and selected Oxford colleges

Merton College MS. 214

Former shelfmark: N. 1. 8

GUILLAUME PERAULT; S. XIV ex.

Contents

Language(s): Latin

Fols. i, iii blank. At the head of fol. iv is a 1-line note on ‘parabola’. On fol. ii, in a large, formal textura, is a six-line note on the four modes of interpreting Scripture. On fol. iiv is the beginning of a sermon on Sanctificamini cras.

(fols. 1-291v)
GUILLELMUS PERALDUS, Sermones Dominicales

Arranged in two series:

1.1. (fols. 1-127v)
Sermons on the Epistles
Incipit: (Adv. 1) Hora iam est ...; Hoc tempus dicitur tempus aduentus quia cantus ecclesie sunt de aduentibus Christi
Explicit: (Sunday before Advent) qui ornet se ciuibus alienis. Laus tibi sit Christe quoniam liber explicit iste &c. quod Mittone.

In the order:

Schneyer 129-32

Schneyer 134-42

Incipit: Obsecro uos. Multipharie uel multiphariam et multis modis premiserat Deus pater

Schneyer 144-5

Incipit: Sicut enim in uno corpore &c. Vnde apostolus similitudine assumpta a membris corporis

Schneyer 148

Schneyer 147

Incipit: Qui est in sollicitudine ...; Sollicitudo hic appropriatur et uulgariter dicitur quia cura datur, ending as Schneyer 148
Incipit: Qui miseretur in hilaritate. Bona facit propter quod multum esset elemosinis insistendum
Incipit: Nolite esse prudentes. Secundum unam expositionem dissuadetur Prov. 3 ne sis rapiens apud temetipsum

Schneyer 149-50

Schneyer 152

Schneyer 151

Incipit: Sic currite. Tria solet minister intelligens perpendere

Schneyer 153-60

Aldobrandinus de Cavalcantibus 1009

Schneyer 162-9

Incipit: Christus assistens pontifex. In uerbo proposito docet nos apostolus 4. contra 4. genera hominum

Schneyer 170-7

Incipit: Christus passus est pro nobis. Circa uerbum propositum primo attendendum est quod non dicit Petrus que et quanta

Schneyer 179-80

Incipit: Fraternitatem diligite. De hoc sermo potest fieri cum aliquis loquitur in confraternitate

Schneyer 181-4

Incipit: Estote prudentes. Prudentes esse debemus id est prouidentes futura pericula

Schneyer 185

Schneyer 187-200

Incipit: Debitores sumus. Triplici ratione non debemus uiuere ad corporis imperium
(Bodl. Libr., MS. Laud. misc. 318, no. 16)
Incipit: Debitores. Multa debemus et multis unde parte nobis exponendum est
(ibid., 17)
Incipit: Debitores. Deo nobis et proximo Deo tria debemus honorem timorem et amorem
(ibid., 18)

Schneyer 202

Incipit: Neque ydolatre efficiamini. Quattuor uicia apostolus hic dissuadet que ualde cauenda sunt hominibus
(ibid., 20)

Schneyer 203-11

Incipit: Sufficientia nostra. Qui uult saluare animam suam debet habere fixum in corde suo quod sine gratia

(ibid., 30)

Schneyer 212-20

Incipit: Obsecro uos. Cum omni humilitate et mansuetudine

Schneyer 221-4

Schneyer 226-8

Incipit: Testis est mihi. Ecclesia in hodierno officio instruit nos circa dilectionem Christi ostendens in euuangelio

Schneyer 229

Incipit: Conuersatio nostra in celis. In principio hodierne epistole meminit apostolus ad sui imitacionem
(ibid., 50)
Incipit: Non cessamus pro uobis orantes. In uerbo proposito docet nos apostolus 4or ut ille qui habet alios

Schneyer 232-3

(fols. 127vb-31; 131v blank)
An alphabetical subject-index (Abraham—Zelus)
1.2. (fols. 132-291)
Sermons on the Gospels
Incipit: (Adv. 1) Dicite filie Syon ...; In uerbis istis habent predicatores mandatum
Explicit: (Trin. 25) in medio quadragesime bis enim legitur in anno &c. quod Mittone.
Final rubric: Expliciunt sermones de euangeliis dominicalibus secundum usum Sarum per annum per doctorem Parisiensem compilati.

In the order:

(fol. 132) Schneyer 1-8
Incipit: Tunc uidebunt filium hominis uenientem. Hiis autem fieri incipientibus

Schneyer 9-10

Incipit: Et respondens Iesus ait illis. Notandum quod in hodierno euangelio primo diligentia magistri circa discipulos relinquendos nobis in exemplum

Schneyer 11-13

Incipit: Miserunt Iudei. In euuangelio dominice precedentis ecclesia ad fidei confirmacionem duos discipulos Iohannis dubitantes de Christo nobis proposuit

Schneyer 14

Incipit: Dirigite uiam Domini. Sic habetur parate uiam Domini rectas facite semitas eius, Dirigite. Is. sic habetur Parate uiam, Miserunt Iudei. Series huius euuangelii duo nobis ostendit s. Phariseorum
Incipit: Medius uestrum stetit quem uos nescitis. Stetit Iesus in medio discipulorum et notandum quod Iesus stetit mediis homines Deo adinuicem coniungendo

Schneyer 15-16

Schneyer 18

Incipit: Puer autem crescebat. Hec pertinent ad animam simile 10 i.e. plenum gratie et ueritatis

Schneyer 19

Incipit: Cum factus esset Iesus annorum duodecim. Historia presentis euangelii multam materiam edificacionis nobis ministrat. Edificat enim nos

Schneyer 20-2

Incipit: Nupcie facte sunt. Notandum quod triplex est matrimonium carnale inter uirum et mulierem (Peregrinus de Oppeln 21)
Incipit: Nupcie. Notandum quod cum sit 3 matrimonium carnale inter uirum et mulierem ad quos pertinent nupcie de quibus hic habetur

Schneyer 23-6

Incipit: Et extendens manum. Notandum quod Dominus multiplici manum extendit, Cum autem introiret Iesus Capharnaum. Contra Luc. 7 sic habetur Misit ad Iesum seniores Iudeorum

Schneyer 27-8

Schneyer 30-32a

Schneyer 32b-4

Incipit: Simile est regnum celorum homini patrifamilias. In hac parabola primo magnitudo summe bonitatis nobis ostenditur

Schneyer 35

Schneyer 37

Incipit: Exiit qui seminat. Circa hanc parabolam 5 nobis consideranda sunt pertinencia ad instruccionem nostram s. quis seminat
Incipit: Exiit. Sed quare ipsemet exiit seminare hanc questionem uidetur tegisse Ier. 4

Schneyer 40-1

Incipit: Respice. Notandum quod sicut fides impetrat gratiam sed quod Dominus dicit hic fides tua te saluum fecit

Schneyer 42

Incipit: Ductus est Iesus in desertum. Circa hodiernum euuangelium ad edificacionem nostram 6 nobis consideranda sunt primo quare Dominus temptari uoluit

Schneyer 43

Incipit: Et accedens temptator. Attendendum est quod post 40 ad temptandum Dominum diabolus accedit temptans eum de peccato gule
Incipit: Si filius Dei es. Sciendum est quod diabolus multum conatur ad hoc ut filii Dei penitentiam suam dimittant
Incipit: Ecce mulier Chananea. Hec mulier Chananea potest signare animam per penitentiam commutatam

Schneyer 45

Incipit: Et illud erat mutum. Hoc factum plenius narratur Matt. 12

Schneyer 46-9

Incipit: Cum immundus spiritus exierit. Notandum quod dictus spiritus immundus dici potest cum per peccatum est in homine
Incipit: Beatus uenter qui te partauit. Vallatus liliis eiusdem i.e. puritate s. interiori et ex interiori

Schneyer 50

Incipit: Abiit Iesus trans mare Galilee. Miraculum de refeccione turbe ex 5 panibus et duobus piscibus bis legitur in anno
Incipit: Cum subleuasset. In multis locis loquitur euuangelium de subleuacione oculorum

Schneyer 51-3

Incipit: Quis ex uobis arguet me de peccato. In hoc euuangelio proponitur nobis saluatoris mundi bonitas quam imitemur et Iudeorum peruersitas quam detestemur

Schneyer 54-5

Incipit: Cum appropinquasset Iesus. Glosa Bethphage erat uiculus sacerdotum in monte Oliueti

Schneyer 56-60

Incipit: Plurima autem turba. In hiis uerbis ostenditur honor exhibitus Saluatori ad locum passionis
Incipit: Maria Magdalena et Maria Iacobi minoris mater. Ex Ioachim Cleopha Salome
(Munich, Bayerische Staatsbibl. Clm 28642, no. 146)
Incipit: Maria. Notandum quod series euangelii hodierni 3 nobis ostendit pertinencia ad edificacionem nostram

Schneyer 62

Incipit: Quis reuoluet nobis lapidem. Notandum quod resurrectio Christi figura est spiritualis resurrectionis
Incipit: Iesum queritis Nazarenum. Notandum quod circa Christi resurrectionem quod Christus resurrexit cito et uere et non amplius moriturus

Schneyer 64-6

Incipit: Dixit eis pax uobis. Legitur Iudic. 4 De forti egressa est dulcedo
Incipit: Cum sero esset. Legimus apparitiones Christi in euuangelio quinquies apparuit ipso die resurrectionis

Schneyer 68

Incipit: Post dies octo. Circa hunc aduentum Domini ad discipulos primo nobis communitas commendatur

Schneyer 69

Incipit: Ego sum pastor. Notandum quod ad bonitatem pastoris 4 requiruntur s. rectitudo intencionis

Schneyer 70-1

Incipit: Ego. Euuangelium hodiernum ministrat nobis materiam consolacionis et timoris
Incipit: Alias oues habeo. Circa uerbum propositum considerandum nobis est quare ipse qui non solum sapiens est

Schneyer 72

Incipit: Modicum et non uidebitis me. Potest intelligi uerbum propositum 2 modis primo ut modicum intelligatur totum tempus usque ad finem seculi
Incipit: Plorabitis et flebitis. Intendit Dominus hiis uerbis consolari discipulos suos a quibus in breuem recessurus erat
Incipit: Mulier cum parit. Mulier dicitur ecclesia uel anima fidelis quia Deo subdita

Schneyer 73

Peregrinus de Oppeln 57

Schneyer 74

Incipit: Et cum ueniet ille. Notandum quod S. S. per spirituales uiros in quibus habitat malos arguit

Schneyer 75-7

Incipit: Amen amen dico uobis si quid pecieritis. ?Licet semper orandum sit secundum illud Luc. 18, Oportet

Schneyer 78-9

Jordan of Quedlinburg 78

Schneyer 80

Incipit: Hec locutus sum uobis ut non scandalizemini. Preuidens dominus multos ex excomunicacionibus esse scandalizandos
Incipit: Si quis diligit me. Continet euuangelium hodiernum s. responsionem Domini ad interrogacionem Iude Taddei

Schneyer 81-2

Incipit: Erat homo es phariseis. In hoc euuangelio primo ponitur Nichodemi descripcio
Incipit: Rabbi scimus quia a Deo uenisti. Sunt magistri qui ueniunt a Deo et sunt qui ueniunt a diabolo

Schneyer 83-4

Incipit: Sicut Moyses exaltauit serpentem. Cum tribus attribuatur apertio regni celestis s. passioni Christi

Schneyer 85

Incipit: Homo quidam erat diues qui induebatur. Hoc exemplum dictum est contra phariseos auaros irridentes Dominum (Munich, Bayerische Staatsbibl. Clm 28142, no. 31)
Incipit: Eleuans autem oculos. Hic ostenditur status eorum post mortem et attende hic tria s. statuum mutacionem

Schneyer 86

Incipit: Homo quidam fecit cenam magnam. In hac parabola 3 nobis ostenduntur s. Dei liberalitas

Schneyer 87-8

Incipit: Erant appropinquantes. Non erat mirum si Saluatori appropinquabant qui salute indigebant
Incipit: Et murmurabant pharisei. Fatue agebant pharisei et scribe murmurantes de hoc multiplici ratione

Schneyer 89-91

Incipit: Estote misericordes. Plenus est mundus iste male culpe et male pene
Incipit: Nolite iudicare. Hic impedimenta misericordie ammonet ea s. que sunt false iusticie
Incipit: Dimittite. Hic monet ad duos principales effectus misericordie.
Incipit: Numquit potest cecus cecum ducere. Hic dupliciter incitat ad condemnandum primo occasione dictam quod facit odium
Incipit: Estote misericordes. In ecclesia uolo quinque uerba sensu meo loqui ut et alios instruam quam 10000 uerborum in lingua
Incipit: Cum turbe irruerunt. Cum impetu ascenderent ad Iesum et ipse stabat secus stagnum Genazereth

Schneyer 93

Incipit: Preceptor per totam noctem. Sciendum quod piscacio ista Petri nocte facta laboriosa et infructuosa signat piscacionem laborancium in adquisicione temporalium

Schneyer 94

Incipit: , Nisi abundauerit iusticia. Notandum quod 4 est iusticia ad regnum non introducens prima est iusticia transiens
Incipit: Nisi. Solent magistri in scolis docere pueros per faciliora per maiores scolares ipsi uero docent maiores difficiliora
(Uppsala, Universitetsbibl. C. 317, no. 38)
Incipit: Si offers. Hiis uerbis ostenditur quid esse offerendum et ubi et qualis offerre debeat

Schneyer 95-6

Incipit: Vnde ipsos quis poterit saturare panibus. Sicut celare sollitudo est malis secundum illud Luc.
Incipit: Et manducauerunt. Notandum quod sex sunt genera hominum qui non saciantur ad mensam Domini

Schneyer 97

Incipit: Attendite a falsis prophetis. In uerbo attendendi monemur ad uigilanciam in cognoscendo malum
Incipit: A fructibus eorum cognoscetis eos. Secundum Augustinum a tribus maxime cognoscuntur ypocrite
Incipit: Numquid colligunt de spinis uuas. Spine dicuntur peccata Prov. 24
Incipit: Non potest arbor bona fructus malos facere. Bona arbor est homo iustus uel bona uoluntas et intelligas hoc coniunctim

Schneyer 98-100

Incipit: Omnis arbor. Hoc uerbum specialiter dictum est contra illos qui habent speciem bonitatis et non bonitatem

Schneyer 101

Incipit: Homo quidam erat diues qui habebat uillicum. In hac parabola ministrat nobis materiam edificacionis et Dominus et uillicus

Schneyer 102-4

Videns Iesus ciuitatem. Ad tria monemur in hoc euuangelio primum est ut uano gaudio fletum preferamus

(Admont, Stiftsbibl. 523, no. 35)

Schneyer 105

Incipit: Si cognouisses et tu. Hoc uerbum dixit Saluator flens Ierusalem gaudenti et mala sibi uentura non preuidenti
Incipit: Non relinquent in te lapidem super lapidem. Notandum quod quinque sunt periculosa in peccatore primum est peccati insensibilitas
Incipit: Domus mea domus orationis. Notandum quod 3 est domus Dei scilicet superior

Schneyer 106

Incipit: Duo homines ascenderunt in templum. Hii duo homines proponuntur nobis ut duo specula Phariseus ad hoc ut in eo uideamus quanta sit macula superbie
Incipit: Duo. In hac parabola primo attende fatuitatem superbie in phariseo

Schneyer 107

Incipit: Et solutum est uinculum lingue. Et sciendum quod multiplex est uinculum lingue impediens hominem ne peccata sua confiteatur

Schneyer 108

Incipit: Beati oculi. Beati fuerunt illi qui Christum presente et miraculam faciente oculis cordis et carnis similiter uiderunt

Schneyer 109-10

Homo quidam descendebat ad Ierosalem. Latrones intelliguntur demones Iob 19

Schneyer 111-15

Incipit: Nemo potest duobus dominis seruire. Domini quibus nemo potest seruire sunt Deus et diabolus
Incipit: Nemo. Notandum quod mentem habet homo domino seruire
Incipit: Nemo. Possumus intelligere uerbum istud dictum esse 3 primum contra ypocritas
Incipit: Non potestis Deo seruire et mammone. Notandum quod homines liberales diuiciis donantur
Incipit: Ideo dico uobis ne soliciti sitis anime uestre. Notandum quod multiplex est sollicitudo quedam prouidencie spiritualis que suadetur
Incipit: Nolite soliciti. Notandum quod multe sunt cause quare fideles non debent esse soliciti de necessariis uite future de quibus quinque ponemus
Incipit: Querite ergo primum regnum Dei. In hoc uerbo Dei liberalitas nobis ostenditur
(cf. Marseille, Bibl. mun. 240, no. 13)

Schneyer 116-17

Incipit: Cum intraret Iesus in domum cuiusdam principis phariseorum. Hoc euuangelium duo nobis ostendit s. phariseorum maliciam Saluatori insidiantem et Saluatoris prudenciam insidias eorum uitantem

Schneyer 118

Incipit: Audientes pharisei. Hoc euuangelium continet questiones prima a phariseis Saluatorem preponitur
Incipit: Magister quid est mandatum. In euuangelio hodierno Saluator commendat nobis Dei et proximi dilectionem et instruit fidem

Schneyer 120

Incipit: Ascendens Iesus in nauiculam. Mistice nauicula est crux Christi in qua transiuit amaritudinem doloris que fuit magnum admodum maris terre
Incipit: Ecce offerebant ei paraliticum. Sic legitur ecce uiri portantes in lecto hominem qui erat paraliticus querebant eum inferre et ponere ante eum ... Hii 4 uiri intelligi possunt doctores ecclesie
Incipit: Simile est regnum celorum homini regi. Glosa de inuitatis ad nupcias solus Matt. narrat aliud simile ex parte Lu. dicit 14 s. de cena

Schneyer 121-2

Incipit: Amice quomodo huc intrasti. Notandum quod hec interrogacio amice etc. specialiter potest intelligi facta illi qui intrat ecclesiam

Schneyer 123

Incipit: Erat quidam regulus. In hoc euuangelio fit mencio de 4 personis s. de filio reguli infirmante

Schneyer 124

Incipit: Simile est regnum celorum homini regi qui uoluit rationem ponere. Responderat dominus illi interrogacionie Petri

Schneyer 125

Incipit: Oblatus est ei unus 1000 talenta. Debitor est alius Domino multipliciter s. ex facto alieno malo ut propter peccatum primorum parentum nascimur
Incipit: Abeuntes pharisei. Abeuntes corporaliter a Christo recedentes ut caperent i.e. aliquid que eo ignorante exorquerent ab eo
(Rome, Bibl. Casanat. 307, no. 50)

Schneyer 126

Jordan of Quedlinburg 346

Schneyer 127

Incipit: Ecce mulier. Circa hoc miraculum duo sunt nobis attendenda s. quid per hanc mulierem designetur
Incipit: Domine filia mea modo defuncta est. De tribus mortuis a Dominus suscitatis quid signant et quare morte corporis significetur peccatum.

Physical Description

Secundo Folio: -riam timent
Form: codex
Support: Parchment
Extent: 304 leaves (iii + 301)
Dimensions (leaf): 290 × 200 mm.
Dimensions (written): 200 × 140 mm.
The edges retrimmed and spattered with red.

Collation

A4(lacks 4), 1-1012, 118(+ a bifolium and singleton after 8), 12-2412, 2512(12 canc.), B4(lacks 2); catchwords in banderoles.

Layout

Frame-ruled with pencil; written in 2 cols of c. 48 lines.

Hand(s)

Written in the neat, small, regular anglicana of Mittone.

Decoration

On fols. 1, 132 6-line initials in colours and gold with full borders (cf. Scott, DEMB, pl. 4); blue initials flourished in red; blue or red paraphs; red highlighting and running heads.

Binding

Standard Merton s. xvii; sewn on six bands; formerly chained from the usual position. At the foot of fol. i, formerly the pastedown in an earlier binding, is the mark of a brass chain-staple.

History

Origin: S. XIV ex. ; England

Provenance and Acquisition

Made in England.

At the head of fol. iiiv ‘Collegio Mertone tradatur ad incathenandus[sic] in libraria eiusdem ex dono Magistri Roberti Elyott’. For Elyot, fellow of All Souls College in 1450, still in 1461, see MS 46. The book entered the library of Merton College on 5 Sept. 1499 (Registrum, p. 235).

Inside the front board is a sheet of paper with a table of contents and ‘F. 4, 4’ (canc.), s. xvii, and ‘P. 1. 11. Art:’, canc. and replaced with ‘N. 1. 8 (CCXIV)’ in red; the College bookplate. ‘11’ is inked on the foredge.

Record Sources

R. M. Thomson, A descriptive catalogue of the medieval manuscripts of Merton College, Oxford (Cambridge: D. S. Brewer), 2009.

Availability

For enquiries relating to this manuscript please contact Merton College Library.

Bibliography

    Coxe, pp. 82-3; Powicke, no. 1129; Alexander & Temple, no. 346.

Funding of Cataloguing

Conversion of the printed catalogue to TEI funded by the Warden and Fellows of Merton College .

Last Substantive Revision

2019-08-01: First online publication