A catalogue of Western manuscripts at the Bodleian Libraries and selected Oxford colleges

MS. Hamilton 21

Summary Catalogue no.: 24451

Physical Description

Composite: two sections (fols. 7-270, 271-349) together by the late fourteenth century when indexes and tables of contents were added (fols. 1-6)
Extent: ii + 1 (former pastedown) + 349 + ii (i-iii, 1-351)
Dimensions (leaf): 280-285 × 195-205 mm.
Foliation: Contemporary foliation on the top left corner of versos, in a combination of letters and arabic (1) fols. 10-40, 69-136 = a1-31, 32-99; (2) fols. 137-235 = b1-99; (3) fols. 236-333 = c1-99; (4) fols. 334-348 = d1-15; fol. 349 apparently not numbered.

Binding

19th-century binding.

History

Provenance and Acquisition

Neuzelle, Cistercian abbey: fol. 7r, ‘Liber noue celle sancte marie virginis ordinis Cyst.’

Sir William Hamilton, 1788-1856

Presented to the Bodleian Library by his sons and received in 1857.

MS. Hamilton 21 - part A (fols. 1r-6v)

Contents

Language(s): Latin

Fol. iii, a pastedown in a former binding, is blank except for (a) later shelfmarks on the verso (b) two fragments of a fourteenth-century theological text on paper glued to the recto

Fol. 1r, table of contents (c. 1400?) to the whole volume (itemized as 13 items). Fol. 1v, note (in the hand of fols. 3r-5r) of 'feriales sermones et communes de omnibus hominibus' in the volume.

Fol. 2r-v blank (reject leaf of art. 1b

1a. (fols. 3r-4r)

Alphabetical index of subjects to the whole volume ('Aduocati'to 'Xps dicitur agnus', with a couple of additions out of sequence), indexed by folio (letter with arabic number).

1b. (fols. 4r-5r)

Alphabetical index to art. 4 ('Registrum super Abicia⟨m⟩us secundum ordinem alphabeti'), 'Abicere' to 'Ypocrita', followed a table to contents to the whole volume (21 items)

Colophon: Explicit per manus fratris

Rest of fol. 5r blank; fol. 5v blank; fol. 6r ruled, blank; fol. 6v blank.

Physical Description

Form: codex
Support: Paper except for fol. 3, parchment. Watermark bird (type Briquet 12073-8)

Layout

3 cols. of c. 32-38 lines.

Hand(s)

Fols. 1v, 3r-5r, cursiva antiquior by a scribe whose name was erased (fol. 5r), who also foliated the volume and annotated it througout prior to indexing.

Decoration

No decoration.

History

Origin: 14th century, second half ; Germany

MS. Hamilton 21 - part B (fols. 7-270)

Contents

Language(s): Latin

2. (fol. 7ra-41ra)
Nicholas of Lyre , Postilla moralis in Pentateuchum
Rubric: Genesis. Hic incipit expositio mistica super librum Gen. edita a fratre Nycolao de lyra de ordine fratrum minorum sacre theologie doctore
Incipit: Uidi in dextera sedentes Sedens super glorie thronum est deus gloriosus et sublimis
Incipit: In principio creavit deus etc. In hoc capitulo creacio mundi describitur per quam bene hominis creatio designatur
Explicit: spiritus redeat ad deum qui dedit illum. Quem reditum prosperum nobis concedat qui viuit et regnat in secula seculorum. Amen.
Final rubric: Explicit exposicio mistica siue spiritualis super Penthatheucum edita a fratre Nycolao de Lyre de ordine fratrum minorum fratre[sic] theologie doctore. Deo gracias.

Exodus, fol. 17ra; Leviticus, fol. 23vb; Numbers, fol. 29rb; Deuteronomy, fol. 34va. Stegmüller 5929-5933.

3. (fol. 41rb-48ra)
Nicholas of Lyre , De differentia translationis nostrae et hebraica littera (selection)
Rubric: (fol. 41ra) Tractatus de differentia translacionis nostre et heb.
Incipit: Sapientiam scribe in tempore vacuitatis Scriptura sacra proprie sapientia nominatur. Deut. 4. Hec est sapientia vestra

Pr. Rouen [after 1507] (ISTC in00150500). Stegmüller 5977. Here Genesis, Exodus (fol. 45rb), Psalms (fol. 47va), breaking off unfinished at Ps. 14.

Rest of fol. 48ra-b blank (partly ruled),

4. (fols. 48va-69va)
⟨James of Lausanne⟩ , Compendium moralitatum
Incipit: Abicit mundus pauperes et honorat divites Nota Augustinus dicit quod coruus est talis nature
Explicit: Ypocrita videtur esse bonus et non est. Nota fabula uespertilio virtutum non habent.
Colophon: Explicit expliciat. | Explicit iste liber sit scriptor crimine liber

Stegmüller 3887

5. (fols. 69va-82ra)
Rubric: De articulis fidei catholice per Apostolos descriptis
Incipit: Fides est substancia rerum Et tanguntur hic duo scilicet fides, qua creditur in deum, et efficacia crediti in nobis
Rubric: (fol. 70ra) Petrus
Incipit: Credo in deum vnum deum patrem
Explicit: vite possessio tota simul. Ad quam nos perducat auctor et fidei consummator iesus christus cui cum patre et spiritu sancto est honor et gloria in secula seculorum. Amen.
Final rubric: Explicit liber de articulis fidei catholice per apostolos descriptis
6. (fols. 82ra-96ra)
⟨Vincent of Beauvais⟩, ⟨Speculum historiale VIII.xi-lxxxix: De sacramentis ueteris et nouae legis⟩
Rubric: Incipit summa de sacramentis. Primum capitolum de Mutacione legalium
Incipit: Facta est non minima sedicio inter quosdam de iudea christianos adhuc iudayzantes qui fuerant de secta phariseorum, et paulum et barnabam, quia predicabant fidem absque legalibus non sufficere
Rubric: (fol. 82rb) Secundum capitolum. De diffinitiua summa Jacobi super questione predicta
Incipit: Ego inquit Jacobus iudico eos qui de gentibus conuertuntur non cogi ad grauitatem legalium
Explicit: qui ex dampnato sunt coitu omni prorsus beneficio excluduntur
Colophon: Qui scripsit dixit sit ei qui ei scribere fecit | Laus honour in terris post mortem vita perhennis
Final rubric: Explicit summa de sacramentis

Rest of fol.96ra blank.

7. (fols. 96rb-115rb)
Sermons
Incipit: Cum ieiunatis nolite Quia homo per peccatum totus deordinatur, ideo ecclesia in principio quadragesime hominem incipit ordinare. Primo quantum ad se, secundo quantum ad deum, tercio quantum ad proximum
Rubric: (fol. 96va) Feria sexta
Incipit: Audistis quia dictum est In serie huius ewangelii homo ordinari ad proximum multipliciter ut s(equitur)(?), non solum diligamus corde sed bene faciamus opere
Rubric: (fol. 96va) Sabbato
Incipit: Erat nauis in medio mari Circa quod notatur status penitentie. Dicitur autem penitentia nauis propter disposicionem seu qualitatem
Rubric: (fol. 96vb) Dominica prima in Quadragesima
Incipit: Ductus est iesus in desertum Postquam homo incepit penitentiam agere magis ab aduersario impugnatur
Rubric: (fol. 97ra) Feria secunda sermo
Incipit: Cum venit filius hominis Quia tempus est penitentie, et multi cordis pusillitate(?) nolunt penitentiam agere
Rubric: (fol. 97rb) Feria tercia
Incipit: Cum intraret iesus ierosol. Quia per iudicium generale incussit terrorem sancta mater ecclesia per quam ad penitentiam ducimur
Rubric: (fol. 97va) Feria Quarta
Incipit: Magister volumus a te signum videre In hoc ewangelio habemus exemplum qualiter in nostris responsis nos debeamus habere
Rubric: (fol. 97vb) Quinta feria sermo
Incipit: Qui facit peccatum seruus est peccati Hoc ewangelium non est hystoriale sed continet quandam questionem domini
Rubric: (fol. 98ra) Feria sexta
Incipit: Erat dies festus iudeorum In hoc ewangelio agitur de quodam infirmo(?) quem deus solo verbo curauit
Rubric: (fol. 98rb) Sabbato
Incipit: Assumpsit iesus petrum Postquam in hestero ewangelio ostensa sunt quatuor que necessaria sunt ad salutem
Rubric: (fol. 98va) Feria quinta
Incipit: Homo quidam erat dives Quantum ad diuitem istum continet series ewangelii detestabilem eius condicionem
Rubric: (fol. 98vb) Feria sexta sermo
Incipit: Homo quidam erat paterfamilias qui plantauit vineam Bonus magister et sapiens in docendo
Incipit: (fol. 99ra) Quanta audimus facta in capitulo Luc. In hoc ewangelio dicuntur quedam mirabilia(?) ex parte dei et quedam ex parte populi
Rubric: (fol. 99rb) Feria tercia sermo
Incipit: Si peccaverit in te frater tuus Quia liberalitatis homines multum
Rubric: (fol. 99vb) Feria quarta
Incipit: Honora patrem et matrem Quia omnis creatura ad aliquem finem debitum ordinatur, finis autem rationalis creature est vite eterna, ad quam nullus peruenire potest sine ordinacione debita
Rubric: (fol. 100ra) Feria quinta sermo
Incipit: Surgens iesus de synagogo intrauit in domum Circa cuius curacionem quatuor sunt notanda que sunt in curacione peccati. Primum est presencia medici
Rubric: (fol. 100rb) Feria sexta
Incipit: Iesus fatigatus ex itinere In serie huius ewangelii quedam mirabilia continentur. Nam mirabile est quod fortitudo dei infatigabilis fatigatur
Incipit: (fol. 100va) Serrexit[sic] iesus in monte olyueti Huius ewangelii series continet plura. Primo diuinam sapientiam, quia diluculo uenit, per quam scilicet sapientiam Christus elegit omnia
Rubric: (fol. 100vb) Dominica quarta
Incipit: Abiit iesus trans mare galilee Multa beneficia saluator nobis contulit et mirabilia fecit per que nos ad amore suum ad(?)duxit
Rubric: (fol. 101ra) Feria secunda
Incipit: Prope erat pascha In hoc ewangelio de hiis que pertinent ad diuinum cultum mouemur exemplo saluatoris nostri
Rubric: (fol. 101rb) Feria quarta[sic]
Incipit: Iam die festo mediante Istud ewangelium continet quandam disputacionem iudeorum cum christo. Primo ostenditur iudeorum stulticia
Rubric: (fol. 101vb) Feria quinta
Incipit: Et preteriens ihesus In mundo isto inueniuntur quatuor origines rerum. Nam aliquando oritur de malo bonum, sicut de dolore partus filius
Rubric: (fol. 102rb) Sexta
Incipit: Lazarus amicus noster dormit Inter alia que operatus est dominus miracula, suscitacio lazari videtur fuisse sollempnis
Rubric: (fol. 102va) Sabbato
Incipit: Ego sum lux mundi Quia dominus uenit in mundum ut peccatores reduceret ad celum
Incipit: (fol. 102vb) Quis ex uobis arguet me de peccato Filius dei in hunc mundum uenit saluos facere peccatores, sed nullus potest saluari nisi deus. Et ideo in hoc ewangelio ostendit se habere plures nobiles condiciones per quas ostenditur esse deus
Rubric: (fol. 103rb) Feria secunda
Incipit: Miserunt principes et pharisei Heri ecclesia sancta egit de iniuriis et blasphemiis christo illatis. Hodie agit quomodo principes et pharisei
Rubric: (fol. 103va) Feria quarta
Incipit: Facta sunt encenia In hoc ewangelium agitur de quadam questione quam habuerunt iudei cum christo. Et sciendum quod christus fecti quatuor genera operum per que ostendit se esse deum
Rubric: (fol. 103vb) Feria quinta
Incipit: Rogabat iesum quidam phariseum In hoc ewangelium habent peccatores exemplum penitencia et documentum confidencie, quia nullus debet diffidere de dei misericordia
Rubric: (fol. 104ra) Feria sexta
Incipit: Collegerunt pontifices In hoc ewangelio ostenditur quod iudei faciunt aliquid contra naturam. Naturali enim est ut superiori ab inferiori obediatur
Incipit: (fol. 104ra) Subleuatis oculis Adueniente ipse passionis[sic] filius dixit multa et fecit qui nobis inferunt magnam consolacionem
Incipit: (fol. 104rb) Cum appropinquaret iesus Sancta mater ecclesia quandam nobis processionem representat quam fecerunt iudei christo uenienti ierusolimam ad diem festum
Incipit: (fol. 104va) Ego si exaltatus fuero Quia infidelibus non sunt diuina ministeria[sic] reuelanda, ideo dominus loquens iudeis de passione sua quibus verbis occultis loquebatur
Rubric: (fol. 104vb) In cena domini
Incipit: Cum dilexisset suos Ideo v(?)olens dominus noster in nobis inchoare legem caritatis statuit
Rubric: (fol. 105ra) In parasceue
Incipit: Venter meus ad Moab Crux christi sub quadam mechanica(?) designatur. Nam cytera habet lignum
Rubric: (fol. 105vb) De resurrectione domini
Incipit: Surrexit non est hic Mt. Circa dominicam resurrecionem tria principaliter considerantur, videlicet quod fuit approbata, fuit perfecta, et fuit necessaria
Rubric: (fol. 106ra) De eodem
Incipit: Surrexit dominus vere et apparuit Cum aliquis perdit aliquam rem preciosam, diligenter eam inquirit
Rubric: (fol. 106rb) De resurrecione
Incipit: Si christus surrexit et nos resurgemus Circa resurrecionem generale considerandum est primus an debeat esse
Rubric: (fol. 106vb) De generali resurrecione
Incipit: Si christus surrexit et nos resurgemus Christus non solum per se resurrexit solus, sed et plures mortuos adhuc viuens et a mortuis resurgens secum resuscitauit
Rubric: (fol. 107vb) Dominica quinta post natiuitatem
Incipit: Ascendente iesu in nauiculam Describit enim(?) ewangelista nauigium christi quia ascendente etc. Est autem multiplex nauigium christi. Primum fuit per quod venit in mundum, scilicet uterus virginis
Rubric: (fol. 108ra) Dominica tercia in quadragesima
Incipit: Omnis fornicator Valde lamentabilis res est peccatum, per quod perditur regnum supernum, et licet perdatur per quodlibet mortalem peccatum, tamen hic tangitur per auariciam et luxuriam

Aldobrandinus de Toscanella 410 (Schneyer I.255)

Rubric: (fol. 108rb) Dominica quarta in quadragesima
Incipit: Illa autem que sursum est Et quia locus habet conuenientiam cum locato diuersa sunt loca
Rubric: (fol. 108va) Dominica in passione
Incipit: Christus assistens pontifex Sunt enim duo quare multum diligendus est christus. Primum est quod habet excellentes effectus
Incipit: (fol. 108vb) Hoc sentite in uobis Magna curialitas est si sint duo socii uel amici, quorum unus conformet se alteri. Unde christus se nobis conformit
Rubric: (fol. 109ra) Feria tercia post pascha
Incipit: Ecce iesus in medio Tria hic dicuntur. Primum est altitudo condicionis ibi
Rubric: (fol. 109rb) Dominica prima post pascha
Incipit: Cum sero esset die illa In hoc ewangelio dominus resurrecionem suam probat esse gloriosam, quia intrauit ianuis clausis

Aldobrandinus de Toscanella 436 (Schneyer I.257)

Rubric: (fol. 109va) Hora est iam nos de sompno surgere
Incipit: Est autem aduertendum quod d(istinguitu)r est sompnus, unus gratie et alter culpe
Rubric: (fol. 110ra) Ad idem sermo
Incipit: Benedictus qui uenit in nomine domini In uerbis istis propositis aduentus saluatoris nostri ostenditur laudabilis et amorosus
Rubric: (fol. 110vb) Dominica secunda
Incipit: Quecumque scripta sunt ad nostram doctrinam Notandum quod ad nostram doctrinam multa sunt necessaria, fecit enim deus quadruplicem scripturam
Rubric: (fol. 111ra) Ad idem sermo
Incipit: Leuate capita vestra Debemus enim capita leuare quadrupliciter. Primo ad considerandum peccata propria
Rubric: (fol. 111vb) Dominica tercia
Incipit: Si nos estimet homo ut ministros christi Quoniam secundum sanctos in presenti vita nullus esse status spiritualis indifferens, ideo apostolus in verbis premissis hortatur
Rubric: (fol. 112ra) De eodem sermo
Incipit: Cum audisset Iohannes in vinculis opera christi In hoc loco Iohannes gerit formam hominis penitentis
Rubric: (fol. 112va) Dominica quarta
Incipit: Gaudete in domino semper In hiis verbis hortatur nos apostolus ut gaudium nostrum sit in domino solo et \non/ in seculo
Rubric: (fol. 112vb) De eodem sermo
Incipit: Ego vox clamantis in deserto In verbis premissis tria notanda sunt, videlicet cuius sit vox ibi
Rubric: (fol. 113rb) Infra octauam
Incipit: Quanto tempore heres parvulus est nihil differt Consuetudo est cum filius regit, multum se humiliat ut sua humilitas preconizetur
Rubric: (fol. 113va) Dominica infra octauam epyphanie
Incipit: Obsecro uos per misericordiam dei Istud est honestatis consilium, et debet sumere efficaciam implecionis ex tribus

Martin of Troppau 27 (Schneyer IV.126)

Rubric: (fol. 114ra) Dominica post ephiphaniam
Incipit: Audientes malum adherentes bono Sicut ter(?)rigena errantibus viam ostendit manibus
Rubric: (fol. 114va) Dominica letania(?)
Incipit: Nolite esse prudentes In hac epistola apostolus tria docet, scilicet vicia exstirpare, virtutes aggregare, et consilia adimplere

Martin of Troppau 34 (Schneyer IV.126)

Rubric: (fol. 115ra) Dominica tertia
Incipit: Nemini quidquam debeatis In uerbis istis apostolus duo facit. Primo docet animam esse liberam
Colophon: Explicit iste liber sit scriptor crimine liber
8. (fols. 115va-121rb)
Rubric: Incipit Concordancie Noui Veteris testamenti et primo de annunciacione beate virginis
Incipit: De annunciacione beatissime et gloriosissime virginis et matris dei marie. Primo intonit dauid dicens, descendit sicut pluuia in vellus
Explicit: percipite regnum quod uobis paratum est ab origine mundi. Quo nos introducat filius dei viui ⟨qui⟩ cum eodem deo patre et spiritu sancto viuit et regnat

Stegmüller 10147 (this ms. only, shelfmark given incorrectly as MS. Hamilton 51); see also Greifswald, Geistliches Ministerium, XXXVII.E.109, fols. 81rb-85rb.

9. (fol. 121va-134va)
(fols. 121va-132rb)
⟨Anselm⟩, Cur deus homo
Rubric: Incipit prephacio super librum cur deus homo
Incipit: Deus[sic] subditum quod propter quosdam qui antequam perfectum et exquisitum esset
Incipit: Sepe et studiosissime a multis rogatus
Explicit: immutabilis ratio repugnat

Ends at the end of II.xxi

(fols. 132rb-133ra)
⟨Ralph d'Escures (pseudo-Anselm)⟩, ⟨Homilia de assumptione Mariae (hom. 9)⟩
Incipit: Intrauit iesus ad\in/ quoddam castellum Quid ad gloriosam genitricem dei dei leccio pertineat
Explicit: (fol. 133ra) pars optima que non auferetur ab ea. Cuius et nos participes simus meritis et precibus eius qui viuit et regnat cum domino patre

Presented as c. xxii of the preceding text.

(fols. 133ra-133va)
⟨Sermon⟩
Incipit: Post illum sacrum domini natale diem natiuitatem nullius hominis legimus celebrari nisi solum beati Johannis baptiste. Cuius hodie concepcionem[sic] sollempnia veneranda colimus et tuimus[sic] et iam natiuitatis[sic] signatur in semetipso, Jeremias propheta demonstrauit dicens ut audistis in leccione presenti, ait enim Factum est verbum domini
Explicit: viam per quam nos ducat ad patriam ut de nobis dicere dignetur, et inambulo et inhabitabo cum eis, et ero illorum deus. Sed in isto seculo ambulauerit in nobis in illo habitabit in nobis, qui viuit et regnat deus in secula seculorum, amen

For the opening sentence only cf. PL 57.661 (Ps.-Maximus of Turin); for the ending cf. PL 39.2117 (Ps.-Augustine, Serm. app. 198).

(fols. 133va-vb
⟨Jerome⟩, ⟨Commentary on Isaiah: extract⟩
Incipit: Post uocacionem ergo reliquiarum israel
Explicit: clarum lumen christi aspexerint, pascentur in viis et semitis sanctarum acripturarum, et dicunt, dominus pascit me, et nichil mihi de erit, in loco paschue ibi me collocavit, super aquam refectionis edificauit[sic] me

PL 24.463-8.

(fols. 133vb-134va)
⟨Walter of Mortagne⟩, ⟨Epistola omnibus in fide catholica sanam intelligentiam⟩
Incipit: T(?)hiside [sic for G. ⟨omnibus⟩in fide] catholica sanam intelligenciam. Quia frequenter contingere solet quando aliqua festinanter et quasi cursim proferuntur
Explicit: respuere et prorsus abdicare est(?). Valete.

Spicilegium II (Paris, 1657), 464-6.

Colophon: Explicit iste sit scriptor crimine liber
(fols. 134va-151ra)
Commentary on ‘Benedicite omnia opera’
Incipit: Benedicite omnia opera Hic conuertit se propheta ad laudem spiritualem
Explicit: Posuerunt cidarim super caput eius etc. Benedictus deus in sanctis et in omnibus operibus suis etc. Amen.
Colophon: Explicit iste liber

Stegmüller 10148. Rest of fol. 151ra blank.

11. (fols. 151rb-174ra)
Isidore of Seville , Sententiae
Rubric: Incipit ysidorus. liber primus
Incipit: Summus ideo[sic] deus est quia in commutabilis est et corrumpi omnino non potest
Explicit: et vix peccata[sic] pauperibus derelinqunt

Bk. ii (with capitula), fol. 157rb; bk. iii (with capitula, the final chapter crossed through and not present in the text), fol. 164ra. PL 83.537-725, breaking off (unfinished?) at III.52.12 (here c. 54, beginning at 'Neminem stultorum'). Rest of fol. 174rb blank.

12. (fols. 174va-194vb)
Peter of Limoges , Oculus moralis
Rubric: Incipit prohemium in tractum moralem de oculo. Hunc librum composuit magister Petrus de Cyperia lemonicensis dyocesis.
Incipit: Si diligenter uoluerimus deum meditari facilime perpendemus ea que pertinent ad uisionem et oculum
Incipit: Sciendum quod sicut potest elici ex sententia constantiti in libro quem facit de oculo
Explicit: deus non auferet oculos suos a iusto, et reges in solio collocat in perpetuum et illic eriguntur. Ad quod regnum nos perducat qui sine fine viuit et regnat. Amen.

Rest of fol. 194vb blank.

13. (fols. 195ra-204ra)
⟨Sermones quadragesimales⟩

Thirty-two numbered sermons; the occasions are not given, except on fol. 199v.

Incipit: Cinis es Quemadmodum homo pauper et ignobilis sublimatur

Cf. Schneyer, Wegweiser, 364, Clm 2594 [sic], fol. 56va.

Incipit: (fol. 195rb) Dic verbo et sanabitur puer meus Quemadmodum rex verbo imperat, medicus sanat et magister informat
Incipit: (fol. 195vb) Intra in cubilum et clauso uel ostio ora Quemadmodum bonum consulit pater filio, utile proponit medicus infirmo
Incipit: (fol. 196ra) Ascendens in nauiculam et cessauit uentus Quemadmodum magistri absentia inducit in discipulis negligentiam
Incipit: (fol. 196va) Dominum deum solum adorabis Quemadmodum amicus suadet amico seruire domino
Incipit: (fol. 197ra) Quod uni ex minimis meis Quemadmodum rex suo nuncio, pater suo filio, magister suo discipulo
Incipit: (fol. 197rb) Eiecit ementes et uendentes de templo Quemadmodum spurius ad hereditate eicitur, distortus mercede privatur
Incipit: (fol. 197va) Erit filius hominis in corde terre Quemadmodum pater delectatur in suis filiis, magister in discipulis
Incipit: (fol. 198ra) Qui congnouerit veritatem veritas liberabit eum Quemadmodum mercator suas laudat merces ut citius ementur, medicus suas medicinas ut magis desiderentur
Incipit: (fol. 198rb) Ponebatur aqua et sanabatur unus Quemadmodum medicus facit vertuosum balnum in quo disponit sanare egrotum
Incipit: (fol. 198va) Hic est filius meus dilectus Quemadmodum flos non potest odorem suum, nec ignis calorem et sol suum splendorem, sicut deus pater nec maria mater ad hominem nescit abscondere suum amorem
Incipit: (fol. 199ra) Miserere fili david Quemadmodum infirmus per internuncium ad se facit uenire medicum
Incipit: (fol. 199rb) Que placita sunt ei facio semper Quemadmodum exemplar proponitur pictori, liber scriptori, speculum mulieri
Incipit: (fol. 199va) Calicem meum bibens Quemadmodum vno vase vtitur sponsus cum sponsa, genitrix(?) cum filia

‘Feria 4a’ in initial ‘C’

Incipit: (fol. 199vb) Qui se exaltat humiliabitur Quemadmodum medicus vitenda et que agenda infirmo sunt, predicit seruo fuo

‘Feria iija’ in initial ‘Q’

Incipit: (fol. 200rb) Homo quidam erat diues Quemadmodum filius rebellis demeretur gratiam patris, seruus inutilis iram princpis
Incipit: (fol. 200va) Hic est heres occidamus eum Quemadmodum per mortem patris filii constitutiuntur[sic] heredes omni boni
Incipit: (fol. 200vb) Fili tu semper mecum es Quemadmodum bonus filius nunquam recedit de parentum hospicio, nec sponsus de sponse concubino
Incipit: (fol. 201ra) Erat iesus eiciens demonum Quemadmodum spurius eicitur de patris hereditate, nociuus homo de bonorum societate
Incipit: (fol. 201rb) Iesus autem transiens per medium illorum ibat Quemadmodum pius homo se interponit inter duos discipulos\discordantes/, prudens arbiter inter duos iudicio contendentes
Incipit: (fol. 201va) Tempus nostrum semper est paratum Quemadmodum wlt scire suam voluntatem pater filium, medicus infirmum, magister discipulum
Incipit: (fol. 201vb) Oues mee uoce meam audiunt Quemadmodum paruulus cognoscit matrem, miles principem siue ducem, et obaudit infirmus medico, discipulus magistro
Incipit: (fol. 202ra) Vides hanc mulierem Quemadmodum scriptori datur liber ut ex eo scribat, pictori ymago ut picturas suas secundum eum dirigat, omni homini speculum ut maculas suas cognoscat
Incipit: (fol. 202rb) Expedit nobis ut vnus moriatur homo pro populo Quemadmodum expedit regem exponere se periculo pro suo regno, pater pro libertate suorum filiorum, naute pro deducenda maui ad portum tranquillitatis
Incipit: (fol. 202rb) Ego pro eis rogo Quemadmodum sacerdos orat pro populo, mater apud patrem pro filio, et omnis amicus pro suo amico
Incipit: (fol. 202va) Noluite [sic for Soluite] et adducite mihi Quemadmodum pater liberat a uinculis filium, medicus a languore infirmum, magister ab errore discipulum
Incipit: (fol. 202vb) Exaltatus fuero omnia traham ad me ipsum Quemadmodum exaltari decet regem proper suam potestatem, magister propter suam scientiam, vertuosus homo propter suam clemenciam
Incipit: (fol. 202vb) Scitis quia post biduum fiat pascha Quemadmodum clericus scire debet scientiam qui wlt ordinari, negociator merces per quas poterit ditari
Incipit: (fol. 203ra) Quid wltis michi dare Quemadmodum ignis in gremio(?) nutritus vestem exurit
Incipit: (fol. 203rb) Cum dilixisset suos in finem dilexit eos Quemadmodum rex suam diligit miliciam, sponsus suam sponsam, et dominus sibi obedientem familiam
Incipit: (fol. 203va) Afflictus sum solus et querunt animam meam Quemadmodum pauper clamore, infirmus dolore, incarceratus captiuitatis onere inducit sibi compassionem impendere
Incipit: (fol. 202rb)

Fol. 204ra part blank.

(fols.204rb-206ra)

Alphabetical subject index 'Abhominacio' to 'Xpus' to the following item

14. (fols. 206rb-246rb)
⟨Odo of Morimond (?)⟩, ⟨De spirituali aedificio⟩
Rubric: (fol. 206ra) Conpendium super vos qui transituri estis Jordanem
Rubric: (fol. 206ra) De sacramento altaris post transitum Iordanis
Incipit: Vos qui transituri estis iordanem Breue capitulum recitacione verborum sed ualde prolixum continentia sacramentorum nobis proponitur discutiendum
Explicit: Pneumati sancto sit honor, potestas, in quibus regnans deus vnus extat omne per euum. Amen
Final rubric: Explicit.

P.-J. Raimond, 'Le Tractatus de spirituali aedificio: Édition critique princeps', diplôme, Paris, Ecole nationale des chartes, 2001 (not this ms.); cf. Stegmüller 10149.

15. (fols. 246ra-250va)
Anselm , Proslogion

Incipit prohemium Anshelmi episcopi Cantuariensis in librum qui appellatur proslogion

Incipit: Postquam opusculum quoddam velud exemplum meditandi
(Capitula)
Incipit: Eya nunc homuncio
Explicit: donec intrem in gaudium domini mei qui est trinus deus benedictus. Amen. Explicit.
(fol. 250vb)
Verses on the Virgin
Incipit: Pneuma\e/ coflages[sic] stages[sic] trine deitatis

Thirteen lines; Walther 14215

Incipit: Yesea stirpe clarens parens nutu gabrielis

Ten lines; not in Walther.

Later (?) addition.

Fol. 251r ruled, blank, except for passage from 'Veni creator spiritus': ‘Nichil est in homine nichil est in noxium mox honori facati’

(fol. 251v)
Verses on the Passion
Rubric: Versus magistri Petri de passione domini
Incipit: In cruce pro te sum fili me respice cesum
Explicit: Introitum vite reddo tibi redde michi te

Walther, Carmina, 8884; RH 28005. Rest of fol. 251v blank.

16. (fol. 252ra-266rb)
Petrus Roger (Clement VI), Sermones 74, 63, 59
Rubric: Sermo de sancto Johanne Baptista
Incipit: Quis putas puer iste erit Lucas in ewangelio hodierno. Videtur mihi quod sapientes et prudentes consueuerunt interrogare et inquirere specialiter propter tria
Rubric: (fol. 257ra) De sancto Augustino episcopo
Incipit: Neptalim ceruus Videtur mihi quia sensus et experientia docet quod aliqua res
Rubric: (fol. 262vb) De obitu unius Cardinalis
Incipit: Leonem et visum interfeci Augustinus yponosticon responsione prima contra pelagianos et celestianos dicit sic, mors nichil est nisi nomen
Schneyer IV.757-769
17. (fols. 266rb-270vb)
Bertrandus de Turre, Sermones de tempore: de aduentu domini
Rubric: Isti sunt sermones domini Bertrandi de Turre ordinis Minorum episcopi Tusculani Cardinalis Romane ecclesie ac sacre theologie doctoris sermo primus de prima dominica aduentus domini
Incipit: Videbunt filium hominis Verbum istud sumptum de ewangeli sancti luce quod hodierna die legitur

Schneyer IV.505-549 (nos. 554-557). Rest of fol. 270vb blank.

Physical Description

Form: codex
Support: Paper (several stocks) folded in folio. Watemarks frequently indistinct: identifiable are (1) two circles with cross (close to WZIS DE8100-CodMed21_999a, 1343-6); (2) two circles ; (3) pear with two leaves (type Briquet 7345-7379, dated 1331-1392)

Layout

Ruled variously in leadpoint and ink; prickings usually survive.

Fols. 7-204ra: 2 cols., c. 55 lines. Ruled space 245-50 × 160-5 mm.

Fols. 206r-250v: 2 cols., c. 54 lines, ruled space 250-5 × 165-170 mm.

Art 16; 2 cols. c. 40 lines, ruled space 220 × 145 mm.

Art. 17: 2 cols., c. 48 lines, ruled space 240 × 165 mm.

Hand(s)

Probably three hands varying between textualis currens and a formal cursiva antiquior: fols. 1-48r, 48v-204ra, 204rb-270vb.

Decoration

Coloured red initials, mostly of three lines, sometimes with simple decoration.

Diagrams, fols. 30r (arrangement of the Tribes, Numbers 2), 42v (Noah's Ark).

History

Origin: 14th century, middle or second half ; Germany

MS. Hamilton 21 - part C (fols. 270-349)

Contents

Language(s): Latin

(fols. 271ra-349vb)
⟨Ps.-Albertus Magnus⟩, Commentary on Apocalypse
Incipit: Confiteor tibi pater domine celi Quamvis ista verba secundum sensum litteralem sunt verba christi loquentis ad suum patrem
Explicit: quandoque per mensem Ysa. ult. erit mensis ex||

Ends imperfect in Apoc. 22.2 (ed. A. Borgnet, Alberti Magni Opera Omnia 38.784a) due to loss of leaves. The following leaf is now MS. Hamilton 6, fol. 2.

Attributed to 'Giselbertus' in the table of contents on fol. 1r.

Physical Description

Form: codex
Support: Paper, folded in quarto; watermark(s) indistinct.

Layout

2 cols., c. 42-49 lines. Frame ruled. Ruled space 230-40 × 150-5 mm.

Hand(s)

Textualis currens by one hand.

Decoration

Coloured red initials of two to three lines, sometimes with simple decoration.

History

Origin: 14th century, middle or second half ; Germany

Additional Information

Record Sources

Draft description by Matthew Holford (September 2020). Previously described in the Summary Catalogue and supplementary sources.

Digital Images

Digital Bodleian (1 image from 35mm slides)

Last Substantive Revision

2020-09-17: Revised description of structure.